Hemifasiyal Spazm: Yüzün Tek Tarafında Seğirme

Kısa ve Net Cevap

Bu sayfa hastalığı baştan sona anlatır. Ayrıca botulinum toksin ile ameliyat arasında karar vermenize yardım edecek karşılaştırmaları içerir.

Hemifasiyal spazm trigeminal nevraljiyle aynı mekanizmayı paylaşır. Dolayısıyla cerrah ikisini aynı teknikle tedavi eder ve bu sitede yer alır.

Hemifasiyal Spazm Nedir?

Hemifasiyal spazm, yüzün bir tarafındaki kasların istemsiz ve tekrarlayan kasılmasıdır. Ayrıca kasılmalar hastanın iradesi dışında gelir ve istemli olarak durdurulamaz.

Yüz kaslarını yedinci kraniyal sinir, yani fasiyal sinir çalıştırır. Bu sinir beyin sapından çıkar ve kulağın altından geçerek yüz kaslarına ulaşır.

Sinir beyin sapından çıktığı noktada bir damarla temas ederse tahriş olur. Böylece sinir kendiliğinden sinyal üretir ve kasları istemsiz çalıştırır.

Hastalık nadirdir. Nitekim yüz binde yaklaşık on kişiyi etkiler ve kadınlarda erkeklere göre biraz daha sıktır.

Belirtiler Nasıl Başlar ve İlerler?

Hastalık neredeyse her zaman göz çevresinden başlar. Ayrıca ilk aylarda seğirme o kadar hafiftir ki hasta yorgunluğa bağlar.

Zamanla kasılma aşağı doğru ilerler. Örneğin önce yanağı, sonra ağız kenarını ve en son boyun kaslarını tutar.

İleri dönemde göz kapağı kasılma sırasında tamamen kapanır. Dolayısıyla hasta araç kullanırken ya da okurken görüşünü kaybeder.

Kasılmalar uykuda da sürer. Nitekim bu özellik hemifasiyal spazmı birçok benzer tablodan ayırır.

Stres, yorgunluk ve konuşma kasılmayı artırır. Buna karşın kasılma bu etkenler olmadan da gelir.

Hastalar Seğirmeyi Nasıl Tarif Ediyor?

Hastaların anlatımları birbirine çok benzer. Ayrıca bu anlatımlar hekime tanıyı büyük ölçüde söyler.

İlk dönemde hastalar “gözüm seğiriyor” der. Örneğin ekran başında ya da yorgunken artan bir titreme tarif eder.

Aylar sonra tarif değişir. Nitekim hasta artık “gözüm kapanıyor, ağzım çekiliyor” demeye başlar.

İleri dönemde çoğu hasta kasılmayı kramp benzetmesiyle anlatır. Dolayısıyla “yüzümün yarısı kasılıp kalıyor” ifadesi sık geçer.

Bazı hastalar kulakta tıklama ya da çıtırtı duyar. Çünkü kulak içindeki küçük bir kas da fasiyal sinire bağlıdır ve onunla birlikte kasılır.

Bu tarifleri muayenede aynen aktarın. Böylece hekim tabloyu ilk görüşmede netleştirir.

Hemifasiyal Spazm Neden Olur?

Hastaların büyük çoğunluğunda neden bir damar basısıdır. Ayrıca bu damar çoğunlukla beyincik atardamarlarından biridir.

Damar yaşla birlikte uzar ve kıvrımlanır. Böylece fasiyal sinirin beyin sapından çıktığı en hassas noktaya sürtünmeye başlar.

Bu noktada sinirin koruyucu kılıfı incedir. Çünkü merkezi sinir sistemi kılıfı burada çevresel sinir kılıfına dönüşür.

Sürekli sürtünme kılıfı aşındırır. Dolayısıyla komşu lifler birbirine kısa devre yapar ve kasları istemsiz çalıştırır.

Yüz felci sonrası gelişen tablo ayrı bir gruptur. Nitekim burada sorun bası değil, iyileşen sinir liflerinin yanlış hedefe uzanmasıdır.

Trigeminal nevraljide de aynı mekanizma işler. Dolayısıyla iki hastalık nadiren aynı hastada bir arada bulunur.

Kimleri Etkiler?

Hemifasiyal spazm en çok kırk ile altmış yaş arasında başlar, yani orta yaşın hastalığıdır. Ayrıca kadınlar erkeklere göre biraz daha sık etkilenir.

Ayrıca yüksek tansiyon riski artırır. Çünkü tansiyon damarları sertleştirir ve kıvrımlanmayı hızlandırır.

Genç yaşta başlayan tabloda hekim ek nedenleri araştırır. Örneğin damar anomalisi ya da tümör bu grupta daha sık ortaya çıkar.

Hastalık ise çoğunlukla sol tarafı tutar. Buna karşın bu fark tanıyı değiştirmez.

İki taraflı hemifasiyal spazm çok nadirdir. Nitekim her iki yüz yarısında kasılma varsa hekim başka tanıları düşünür.

Nelerle Karışır?

Yüzde seğirme yapan birçok tablo vardır, üstelik çoğu birbirine benzer. Ayrıca çoğu zararsızdır, bu yüzden ayrım önemlidir.

Hemifasiyal spazmı ayıran üç özellik vardır. Nitekim tek taraflılık, uykuda sürme ve yıllar içinde aşağı yayılma bu üçlüyü oluşturur.

Seğirme birkaç haftayı geçtiyse ve yayılıyorsa hekime başvurun. Böylece tanı erken konur ve tedavi seçenekleri genişler.

Tanı Nasıl Konur?

Tanının temeli her zaman muayenedir. Çünkü kasılmanın yeri, tek taraflılığı ve yayılımı tabloyu büyük ölçüde ele verir.

Öncelikle hekim kasılmayı gözlemler ve yüz kaslarının gücünü kontrol eder. Ardından işitmeyi değerlendirir, çünkü aynı bölgedeki işitme siniri de zarar görebilir.

İnce kesitli beyin MR’ı ikinci basamaktır. Nitekim damar basısını gösterir ve tümör gibi nedenleri dışlar.

Elektromiyografi tanıyı doğrular. Örneğin bir yüz kasını uyarınca başka bir yüz kasının da cevap vermesi hemifasiyal spazma özgüdür.

Botulinum Toksin Tedavisi

Botulinum toksin çoğu merkezde ilk basamak tedavidir, özellikle ileri yaşta. Ayrıca uygulaması kısa sürer ve hasta aynı gün evine döner.

Öncelikle hekim toksini kasılan kaslara ince iğneyle enjekte eder. Böylece sinirden kasa sinyal geçişi geçici olarak durur.

Etki birkaç gün içinde başlar ve üç ila dört ay sürer. Dolayısıyla enjeksiyon yılda üç ya da dört kez tekrarlanır.

Ayrıca yıllarca tekrarlayan enjeksiyon bazı hastalarda yüz kaslarında incelme yapar. Buna karşın bu etki çoğu zaman geri döner.

Botulinum toksin bir köprü tedavisidir. Nitekim kalıcı çözüm isteyen hastada cerrahi seçenek gündeme gelir.

İlaç Tedavisi İşe Yarar mı?

Ağızdan alınan ilaçlar ise hemifasiyal spazmda sınırlı fayda sağlar. Ayrıca bu fayda çoğu hastada zamanla kaybolur.

Karbamazepin ve klonazepam ise en sık denenen ilaçlardır. Örneğin hafif tabloda kasılma sıklığını bir miktar azaltır.

Uyku hali ve baş dönmesi sık görülen yan etkilerdir. Bu yüzden hastaların çoğu ilacı uzun süre kullanamaz.

İlaç tedavisi trigeminal nevraljideki kadar etkili değildir. Dolayısıyla hekimler çoğu zaman doğrudan botulinum toksin ya da cerrahiyi değerlendirir.

Mikrovasküler Dekompresyon Ameliyatı

Mikrovasküler dekompresyon, hemifasiyal spazmın nedenini hedefleyen tek tedavidir ve bu yüzden ayrı bir yerde durur. Ayrıca siniri kesmez, yalnızca damarı sinirden ayırır.

Öncelikle cerrah kulağın arkasında küçük bir kemik pencere açar. Ardından mikroskop altında beyin sapına ulaşır ve sinire bası yapan damarı bulur.

Ardından damar ile sinir arasına yumuşak bir yastıkçık yerleştirir. Böylece damar artık sinire çarpmaz ve tahriş sona erer.

Ameliyat genel anestezi altında iki ila üç saat sürer. Nitekim hasta genellikle üç ya da dört gün hastanede kalır.

Başarı oranı

Uygun hasta grubunda kalıcı iyileşme oranı ise yüzde 85 ila 95 arasındadır. Ayrıca bu oran trigeminal nevraljideki sonuçlarla benzerdir.

Kasılma bazı hastalarda ameliyat masasında durur. Buna karşın bir kısım hastada tam düzelme haftalar hatta aylar alır.

Bu gecikme başarısızlık değildir. Çünkü uzun süre tahriş olmuş sinirin toparlanması zaman ister.

Riskler

En önemli risk ise aynı taraf işitmesinde azalmadır. Çünkü işitme siniri fasiyal sinirin hemen yanında seyreder.

Deneyimli merkezlerde kalıcı işitme kaybı oranı düşüktür. Örneğin ameliyat sırasında sinir izlemi bu riski daha da azaltır.

• Geçici yüz güçsüzlüğü: haftalar içinde geriler
• İşitmede azalma: nadir, sinir izlemiyle risk düşer
• Beyin omurilik sıvısı sızıntısı: nadir, çoğu zaman kendiliğinden kapanır
• Enfeksiyon ve kanama: her cerrahide olduğu gibi düşük oranda
• Nüks: küçük bir hasta grubunda, çoğunlukla ilk iki yılda

Ameliyatın teknik ayrıntılarını mikrovasküler dekompresyon sayfasında anlattık.

Botulinum Toksin mi, Ameliyat mı?

Bu karar öncelikle hastanın yaşına, beklentisine ve genel sağlığına bağlıdır. Ayrıca iki yöntem birbirini dışlamaz.

Özellikle genç bir hasta için ömür boyu enjeksiyon ağır bir yüktür. Dolayısıyla bu grupta cerrahi çoğu zaman ilk tercih olur.

İleri yaşta ve ek hastalığı olan hastada ise botulinum toksin güvenli bir denge sunar. Nitekim kararı hekimle birlikte ve kişiye özel verirsiniz.

Ameliyat Kararını Ne Zaman Vermelisiniz?

Karar tek bir ölçüte bağlı değildir, aksine birkaç ölçütün toplamıdır. Ayrıca hekim birkaç durumu birlikte değerlendirir.

İlk ölçüt botulinum toksine yanıttır. Örneğin enjeksiyonun etki süresi kısalıyorsa ya da doz artıyorsa geçici çözüm sınırına gelmiştir.

İkinci ölçüt yaşam kalitesidir. Çünkü kasılma sırasında görüşü kesilen bir hasta araç kullanamaz ve işini yapamaz.

Üçüncü ölçüt yaştır. Nitekim genç bir hasta için ömür boyu enjeksiyon hem tıbbi hem ekonomik olarak ağır bir yüktür.

Dördüncü ölçüt MR bulgusudur. Dolayısıyla net bir damar basısı cerrahiden yüksek fayda beklendiğini gösterir.

Bu ölçütlerden ikisi bir aradaysa değerlendirme zamanı gelmiştir. Böylece karar duyguyla değil veriyle şekillenir.

Ameliyat Sonrası Süreç

Hasta ameliyat günü uyanır ve ertesi gün ayağa kalkar, üstelik çoğu zaman yardımsız. Ayrıca ilk gece yakın takip odasında geçer.

Öte yandan uçak yolculuğu kafa içi basıncı etkiler. Bu nedenle uzaktan gelen hastada dönüş uçuşu genellikle üçüncü haftaya planlanır.

Ameliyat sonrası gün gün takvimi iyileşme süreci yazısında bulabilirsiniz.

Ameliyattan Sonra Kasılma Neden Hemen Durmaz?

Hastaların bir kısmı ameliyattan sonra seğirmenin sürdüğünü görür ve haklı olarak endişelenir. Ayrıca bu durum çoğu zaman başarısızlık değildir.

Yıllarca tahriş olan sinir aşırı duyarlı bir hale gelmiştir. Böylece damar ayrılsa bile sinir bir süre kendiliğinden sinyal üretmeye devam eder.

Bu dönem haftalar hatta aylar sürer. Nitekim hastaların önemli bir bölümünde tam düzelme üçüncü ile altıncı ay arasında gelir.

Bu yüzden hekim bu dönemde sabırlı bekler. Örneğin altı ay dolmadan ikinci bir girişim planlamaz.

Altı ay sonra hâlâ belirgin kasılma varsa hekim MR’ı yeniden değerlendirir. Dolayısıyla hekim bu aşamada gözden kaçan ikinci bir damarı ya da yastıkçığın kaymasını araştırır.

Trigeminal Nevralji ile İlişkisi

İki hastalık aynı mekanizmayı paylaşır, dolayısıyla aynı sayfada yer alır. Ayrıca ikisi de beyin sapından çıkan bir sinire damar basısıyla ortaya çıkar.

Fark ise etkilenen sinirdedir. Çünkü trigeminal sinir duyuyu taşır ve bası ağrı yapar, fasiyal sinir ise kasları çalıştırır ve bası kasılma yapar.

Cerrahi teknik aynıdır. Örneğin cerrah iki hastalıkta da aynı kesiyi, aynı mikroskobu ve aynı yastıkçık yöntemini kullanır.

Nadiren iki hastalık aynı hastada bir arada bulunur. Nitekim bu tabloda hem ağrı hem kasılma vardır ve cerrah tek ameliyatla iki siniri birden rahatlatır.

Trigeminal nevraljiyi trigeminal nevralji nedir sayfasında ayrıntılı anlattık.

Günlük Yaşamda Neler Yardımcı Olur?

Öncelikle hiçbir ev yöntemi hastalığı geçirmez. Ancak bazı düzenlemeler kasılma sıklığını azaltır.

• Uyku düzeninizi koruyun, çünkü yorgunluk kasılmayı belirgin biçimde artırır
• Kafein ve alkolü azaltın, nitekim ikisi de sinir uyarılabilirliğini yükseltir
• Stres yönetimi için nefes egzersizi ve düzenli yürüyüş yapın
• Gözünüz kuruyorsa yapay gözyaşı kullanın, böylece göz kapağı tahrişi azalır
• Kasılma günlüğü tutun, dolayısıyla tedavi kararı veriye dayanır
• Tansiyonunuzu düzenli ölçtürün ve kontrol altında tutun

Hastalık görünür olduğu için sosyal yükü özellikle ağırdır. Ayrıca birçok hasta fotoğraf çektirmekten ve toplantılardan kaçınır.

Hekim bu yükü tedavi kararında dikkate alır. Çünkü hemifasiyal spazm yaşamı tehdit etmez ama yaşam kalitesini derinden etkiler.

Hangi Bölüme Başvurmalısınız?

İlk başvuru için nöroloji doğru kapıdır, üstelik çoğu şehirde kolay ulaşılır. Ayrıca botulinum toksin uygulamasını çoğu zaman nöroloji yapar.

Kalıcı çözüm arıyorsanız ise beyin ve sinir cerrahisi devreye girer. Nitekim mikrovasküler dekompresyon deneyimi olan bir cerrah tarafından değerlendirilmek önemlidir.

Göz hekimi göz seğirmesi için çoğu zaman ilk duraktır. Buna karşın seğirme yanağa yayılıyorsa nörolojiye yönlendirme gerekir.

Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak beyin ve sinir cerrahisi alanında 27 yılı aşkın deneyime sahiptir. Ayrıca trigeminal nevralji ve hemifasiyal spazmda mikrovasküler dekompresyon başlıca uzmanlık alanları arasındadır.

Ayrıntılı özgeçmiş hakkımızda sayfasında, doktor seçme ölçütleri ise hangi bölüm bakar sayfasında yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Yayımlanmış oranlar deneyimli merkez verilerine dayanır ve kişisel sonuç garantisi vermez. İçeriği Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Serdar Baki Albayrak hazırlamıştır.